AI đang thay đổi cách tôi làm việc như thế nào

Hồi đầu năm ngoái tôi còn khá hoài nghi về mấy cái tool AI. Cảm giác nó cứ như đồ chơi, viết ra toàn thứ chung chung, đọc vào biết ngay là máy viết. Nhưng rồi có một hôm deadline gấp, tôi thử dùng thật sự để xem sao, và từ đó thói quen làm việc của tôi thay đổi hẳn.

Bắt đầu từ việc nhỏ

Thứ tôi dùng AI đầu tiên không phải viết lách hay code. Là đọc. Tôi hay phải đọc nhiều báo cáo, proposal, tài liệu dài. Trước đây mất cả tiếng để nắm được ý chính, giờ tôi paste vào Claude hay ChatGPT, hỏi vài câu, xong trong 10 phút. Không hẳn là lười, mà là tôi dùng thời gian còn lại để suy nghĩ kỹ hơn về những điểm quan trọng.

Sau đó là viết email. Tôi không để AI viết thay, mà tôi viết bản nháp thô trước, rồi nhờ AI chỉnh lại cho rõ ý hơn. Kiểu như có một người đọc lại và góp ý ngay lập tức. Thực ra đây là phần tôi thấy hữu ích nhất, vì tôi vốn hay viết dài dòng.

Phần quan trọng hơn là cách đặt câu hỏi

Sau mấy tháng dùng, tôi nhận ra kết quả tốt hay không phụ thuộc phần lớn vào cách mình đặt câu hỏi. Cùng một vấn đề nhưng hỏi khác nhau thì câu trả lời khác nhau rất nhiều. Kỹ năng này thực ra không khác gì kỹ năng giao tiếp với người thật, bạn càng nói rõ bạn cần gì, bạn đang ở đâu trong vấn đề đó, thì người kia mới giúp được đúng.

Tôi hay dùng một cái khung đơn giản: nêu ngữ cảnh, nêu vấn đề cụ thể, và nói luôn tôi muốn output là gì. Ví dụ thay vì hỏi "viết email cho đối tác" thì tôi hỏi "tôi đang cần từ chối một đề xuất hợp tác nhưng muốn giữ quan hệ tốt, giúp tôi viết email ngắn gọn, lịch sự, không vòng vo". Khác nhau hẳn.

Điều tôi vẫn cẩn thận

AI hay bịa. Đặc biệt khi hỏi về số liệu, tên người, sự kiện cụ thể. Tôi học được bài này theo cách khó chịu khi dùng một số liệu AI đưa ra trong một buổi meeting mà sau đó không verify được nguồn. Từ đó tôi có nguyên tắc: AI giúp tôi suy nghĩ và soạn thảo, còn fact thì phải tự kiểm tra.

Và một điều nữa là tôi cố không để AI nghĩ thay mình hoàn toàn. Đặc biệt trong các quyết định kinh doanh hay những thứ liên quan đến con người. AI có thể phân tích rất tốt nhưng nó không hiểu context của bạn bằng chính bạn. Dùng nó như một người cố vấn thông minh, không phải người ra quyết định.

Tóm lại, AI không làm cho tôi làm việc ít hơn, nhưng nó giúp tôi dùng năng lượng vào đúng chỗ hơn. Cái đó với tôi giá trị hơn nhiều.